Nhà gỗ lim vốn bền vững qua nhiều thế hệ, nhưng nhiều công trình mới vài năm đã nứt nẻ, mốc meo, mục chân cột. Sai lầm từ khâu thiết kế đến sử dụng hằng ngày chính là thủ phạm. Những sai lầm này không chỉ làm hao hụt tài sản gia đình mà còn khiến quý gia chủ phải tốn kém sửa chữa chỉ sau 5-7 năm sử dụng. Bài viết chỉ rõ lỗi thường gặp và cách bảo dưỡng đúng để quý vị giữ được tuổi thọ của nhà gỗ lâu dài, bền đẹp như những ngôi nhà truyền thống Bắc Bộ.
Sai lầm khiến nhà gỗ lim nhanh hỏng
Nhà gỗ bền mấy cũng hỏng nhanh nếu thiết kế, chọn gỗ và sử dụng sai cách. Dưới đây là một số sai lầm phổ biến:
Thiết kế và thi công không đạt chuẩn kỹ thuật
Nhiều bản vẽ nhà gỗ lim thiếu chi tiết về khẩu độ cột, cao độ mái và hệ thống thoát nước. Hậu quả là mái dột, nước đọng quanh chân cột, gỗ nhanh mục từ bên dưới. Đơn vị thi công không am hiểu kỹ thuật lim khe cổ truyền thường dựng khung lệch, giảm khả năng chịu lực theo thời gian. Bên cạnh đó, việc thiếu ô thoáng, cửa phụ trong thiết kế khiến không khí bên trong tù đọng, độ ẩm tăng cao ngay cả những ngày nắng ráo. Quý gia chủ nên yêu cầu bản vẽ kỹ thuật 3D chi tiết và tham quan công trình thực tế trước khi ký hợp đồng.
Chất lượng gỗ lim và xử lý gỗ không đảm bảo
Gỗ lim non dưới 30 năm tuổi hoặc nhiều mắt chết, xẻ lại từ gỗ cũ dễ cong vênh, nứt nẻ chỉ sau 2-3 năm đưa vào sử dụng. Quy trình phơi sấy không đủ 6-12 tháng và ngâm tẩm chống mối mọt qua loa khiến gỗ lim mất khả năng chống ẩm tự nhiên vốn có. Gỗ lim Lào vân mịn, cứng hơn nhưng gỗ lim Nam Phi phổ biến hơn vì nguồn cung ổn định, tuy nhiên chất lượng thực tế phụ thuộc hoàn toàn vào tuổi cây và xử lý tại xưởng.
Quý gia chủ cần kiểm tra trực tiếp phôi gỗ tại xưởng gia công, yêu cầu hợp đồng ghi rõ nguồn gốc xuất xứ và thông số kỹ thuật từng loại. Sai lầm khi chọn gỗ kém chất lượng làm tuổi thọ nhà gỗ lim giảm chỉ còn 20-30 năm thay vì 80-100 năm. Đây chính là khoản đầu tư sai lầm tốn kém nhất cần tránh ngay từ đầu.
Sử dụng và bảo dưỡng sai cách hằng ngày
Một sai lầm phổ biến là làm nhà gỗ lim bị bí, đóng kín cửa, ít mở thông gió, hoặc bố trí nội thất che kín các bề mặt gỗ khiến hơi ẩm khó thoát. Khi độ ẩm tích tụ, gỗ dễ mốc, bám mùi, bề mặt nhanh xuống màu và tạo điều kiện cho mối mọt phát triển. Tình trạng này thường tăng mạnh vào mùa nồm, nhưng nhiều gia chủ chỉ xử lý bằng lau chùi tạm thời nên mốc dễ quay lại.
Ngoài ra, khoan đục, bắt vít trực tiếp lên cột xà để treo vật nặng, đi dây điện, lắp thiết bị cũng làm tổn thương thớ gỗ, tạo đường dẫn cho ẩm và côn trùng xâm nhập. Vệ sinh sai cách như dùng nước lau sàn/hóa chất tẩy mạnh, lau ướt đẫm rồi để khô tự nhiên cũng khiến lớp bảo vệ bề mặt bị phá, gỗ nhanh khô xơ và dễ nứt. Quý gia chủ nên ưu tiên vệ sinh bằng khăn mềm, hạn chế nước và duy trì thông thoáng hằng ngày để giữ tuổi thọ nhà gỗ lim lâu dài.
Cách bảo dưỡng nhà gỗ lim giúp tăng tuổi thọ trên 50 năm
Để giữ cho ngôi nhà gỗ sử dụng bền và lâu dài, quý gia chủ cần lưu ý các cách bảo dưỡng sau đây:
Kiểm tra định kỳ kết cấu nhà gỗ
Mỗi 6 tháng một lần, quý gia chủ nên đi vòng quanh nhà kiểm tra chân cột, vì kèo và mái ngói xem có vết nứt, loang ẩm hay bụi mối rơi không. Dùng tay gõ nhẹ lên cột lim, nếu âm thanh vang rỗng thay vì chắc chắn thì cần kiểm tra sâu ngay vì có thể gỗ bên trong đã mục.
Ghi chép cụ thể ngày kiểm tra, vị trí phát hiện vấn đề và hình ảnh minh họa vào sổ tay gia đình. Việc theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi thành hư hỏng lớn. Thao tác này đơn giản, không cần thợ chuyên nghiệp, giúp kéo dài tuổi thọ của nhà gỗ lim đáng kể.
>> Xem thêm: Thi công nhà chòi gỗ cần lưu ý những điều gì?
Vệ sinh và bảo dưỡng bề mặt gỗ đúng cách
Lau bề mặt gỗ lim bằng khăn mềm ẩm thấm dầu chuối hoặc sáp ong tự nhiên mỗi 2-3 tháng một lần. Tuyệt đối tránh dùng xà phòng, nước lau sàn hay hóa chất tẩy rửa mạnh vì sẽ phá hủy lớp dầu bảo vệ tự nhiên bên ngoài gỗ. Mỗi buổi sáng mở toàn bộ cửa chính, cửa sổ đón gió tự nhiên, đặc biệt vào mùa nồm ẩm. Không kê bàn ghế, tủ sát cột tạo khoảng cách 5-10cm để bề mặt gỗ thoát hơi. Cách làm này giữ được vân gỗ lim bóng đẹp tự nhiên, ngăn ngừa tình trạng nứt nẻ hiệu quả lâu dài.
Xử lý ngay khi phát hiện dấu hiệu nứt, cong vênh
Khi thấy vết nứt nhỏ trên bề mặt gỗ lim (nhỏ hơn đầu tăm), quý gia chủ nên dùng keo trám gỗ chuyên dụng bít kín lại ngay. Không nên chủ quan nghĩ rằng gỗ tự nứt rồi tự khít lại, vì nước ẩm trong không khí và bụi bẩn sẽ chui vào khe nứt đó, làm vết nứt ngày càng to ra sau mỗi mùa mưa nắng luân phiên.
Nếu thấy các cấu kiện như cánh cửa, ván vách có hiện tượng cong vênh nhẹ, quý vị hãy gọi thợ chuyên làm nhà gỗ đến kiểm tra và nới lỏng các khớp mộng cho gỗ có độ thở. Tuyệt đối không tự ý lấy đinh vít khoan ép chặt lại vì sẽ làm gỗ nứt toác. Việc sửa chữa ngay từ khi vết hỏng còn nhỏ sẽ giúp quý gia chủ tiết kiệm được rất nhiều tiền bạc so với việc phải thay mới toàn bộ cấu kiện sau này.
Bảo dưỡng chống mối mọt định kỳ
Quý gia chủ nên phun thuốc chống mối sinh học quanh vùng chân cột và nền nhà mỗi năm một lần. Tránh xịt trực tiếp lên gỗ lim vì hóa chất sẽ ăn mòn lớp dầu bảo vệ tự nhiên của gỗ. Sau mỗi mùa mưa, kiểm tra kỹ khoang mái và gầm sàn xem có tổ mối hay bụi mọt rơi không?
Thay tấm cách ẩm (cao su hoặc xi măng đặc biệt) dưới chân tảng nếu thấy mục, nứt để ngăn hơi ẩm từ nền đất bốc ngược lên. Mối mọt tấn công từ bên trong, phá hoại kết cấu trước khi bề mặt lộ dấu hiệu rõ ràng. Bước này quan trọng nhất vì phòng ngừa từ gốc giúp nhà gỗ lim bền vững nhiều thế hệ.
Tránh những sai lầm trên và duy trì bảo dưỡng đúng cách là nền tảng để nhà gỗ lim bền vững trên 50 năm, thậm chí truyền lại cho nhiều thế hệ sau. Quý gia chủ đang có kế hoạch xây dựng hoặc cần kiểm tra tình trạng nhà gỗ hiện có, có thể liên hệ đơn vị chuyên thi công nhà gỗ cổ truyền Nhà Gỗ Phúc Lộc hay Kiến Trúc Phúc Lộc để được tư vấn và kiểm tra tận nơi theo đúng hiện trạng công trình của mình.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp