Cửa võng tứ linh là điểm nhấn quan trọng giúp gian thờ thêm phần uy nghi, đồng thời phân định rõ không gian thờ tự với sinh hoạt thường ngày. Được chạm khắc tỉ mỉ, gửi gắm mong cầu về sự trường tồn, tài lộc và hưng thịnh cho gia đạo. Mời quý gia chủ cùng đi sâu vào tìm hiểu ý nghĩa và các chất liệu gỗ làm cửa võng phổ biến hiện nay.
Cửa võng tứ linh là gì?
Cửa võng trong Hán Nôm còn gọi là Y môn, có thể hiểu là “cửa giả”, thường treo phía trước bàn thờ và không có cánh. Nhiều mẫu cửa võng có dáng gần giống chữ M, vừa tạo khung trang trí vừa giúp không gian thờ tự thêm trang nghiêm.
Cửa võng tứ linh là loại cửa võng được đục chạm hình bốn linh vật Long – Lân – Quy – Phụng trên các mảng gỗ, tạo điểm nhấn rõ nét cho gian thờ. Trong kiến trúc truyền thống, cửa võng thường được xem là sự kết hợp giữa giá trị thẩm mỹ và yếu tố tín ngưỡng tâm linh
Ý nghĩa của cửa võng tứ linh
Cửa võng tứ linh được dùng để tăng tính tôn nghiêm cho khu vực thờ cúng, đồng thời gửi gắm mong cầu về phúc lộc, bình an và sự che chở cho gia đạo.
Giải thích về ý nghĩa của “tứ linh”
Tứ linh là bốn linh vật thiêng gồm Long (Rồng), Lân (Kỳ Lân), Quy (Rùa), Phụng (Phượng Hoàng), đại diện cho bốn chòm sao ở bốn phương trời. Bộ tứ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh riêng biệt mà còn tượng trưng cho sự vận hành của vũ trụ và quy luật luân hồi.
Mỗi linh vật trong bộ tứ ứng với một ý nghĩa cát tường cụ thể:
- Long (Rồng): Đứng đầu tứ linh, biểu tượng cho quyền uy, sức mạnh và trí tuệ. Rồng mang lại mưa thuận gió hòa, đại diện cho sự sinh sôi và thịnh vượng.
- Lân (Kỳ Lân): Biểu tượng của điềm lành, sự thái bình và nhân từ. Lân có khả năng trấn trạch, hóa giải tà khí và bảo vệ gia chủ khỏi vận hạn.
- Quy (Rùa): Tượng trưng cho sự trường thọ và bền vững. Hình dáng rùa với bụng phẳng (đất) và mai vòm (trời) thể hiện sự hội tụ tinh hoa đất trời.
- Phụng (Phượng Hoàng): Biểu tượng của sự hồi sinh, hạnh phúc và vẻ đẹp quý phái. Phượng hoàng xuất hiện báo hiệu sự khởi đầu mới đầy viên mãn.
Biểu tượng của sức mạnh và quyền uy
Trong bộ cửa võng tứ linh, mỗi linh vật mang một ý nghĩa riêng biệt, tạo nên sự cân bằng về quyền lực, bảo vệ và phát triển cho không gian thờ. Quý gia chủ thường chọn bố cục linh vật theo thứ tự từ trái sang phải để tăng tính hài hòa khi nhìn từ vị trí lễ bái.
Long (Rồng) đứng đầu tứ linh, tượng trưng cho quyền uy tối cao của trời đất và vua chúa. Hình tượng rồng uốn lượn trên cửa võng thể hiện sức mạnh vô song, trí tuệ sáng suốt, giúp xua tan tà khí và củng cố vị thế gia đạo. Rồng còn gắn với mưa thuận gió hòa, mang phúc lộc dồi dào cho con cháu.
Lân (Kỳ Lân) đại diện cho sự hiền lành, điềm lành và thái bình. Kỳ lân trên cửa võng có vai trò bảo vệ gia đình, mang đến hạnh phúc và thịnh vượng, thường xuất hiện trong các dịp vui như cưới hỏi, khai trương. Hình dáng nửa dê nửa ngựa của lân nhấn mạnh sự ôn hòa nhưng đầy uy lực trấn giữ.
Quy (Rùa) biểu trưng cho trường thọ, sự vững chãi và nền tảng bền vững. Rùa đội bia trên lưng nhắc nhở về kiên trì, trí tuệ tích lũy qua thời gian, giúp gia phong giữ nếp và tổ tiên che chở lâu dài. Trong phòng thờ, hình rùa còn gửi gắm mong cầu sức khỏe trăm năm cho quý gia chủ.
Phụng (Phượng Hoàng) tượng trưng cho sự cao quý, đức hạnh và tái sinh. Phượng hoàng bay lượn trên cửa võng mang ý nghĩa công lý, hòa bình và tương lai phát triển, thường kết hợp cùng rồng tạo cặp đôi âm dương hài hòa. Hình ảnh phượng hướng về ánh sáng nhấn mạnh niềm tin vào sự hanh thông và thịnh vượng lâu dài.
>> Xem thêm: 7 kinh nghiệm xây nhà thờ gia đình ai cũng cần biết
Chất liệu và kỹ thuật đục chạm truyền thống
Cửa võng tứ linh thường được chế tác từ gỗ tự nhiên để đảm bảo độ bền và khả năng đục chạm chi tiết, sắc nét.
Các loại gỗ phổ biến làm cửa võng
Khi làm cửa võng tứ linh, nghệ nhân thường ưu tiên các loại gỗ tự nhiên có độ dẻo dai, vân đẹp và dễ chạm khắc sâu để họa tiết linh vật nổi rõ nét. Quý gia chủ nên chọn gỗ đã qua xử lý sấy khô kỹ lưỡng để giảm co ngót, đảm bảo mảng chạm giữ độ sắc nét và bền màu theo thời gian trong môi trường phòng thờ.
Một số loại gỗ phổ biến được dùng bao gồm gỗ mít, gỗ hương, gỗ dổi, gỗ gụ. Những loại gỗ này đáp ứng kỹ thuật đục chạm, phù hợp với các công trình như nhà thờ họ, phòng thờ gia tiên, từ đường. Tùy nhu cầu sử dụng, gỗ mít thường được chọn khi gia chủ ưu tiên phong cách truyền thống và muốn mảng chạm nét, gỗ hương phù hợp khi cần vân gỗ đẹp và cảm giác sang trọng, gỗ dổi là lựa chọn dễ cân đối chi phí, còn gỗ gụ hợp với các bộ cửa võng kích thước lớn cần độ cứng và độ đầm của gỗ.
Kỹ thuật hoàn thiện sơn son thếp vàng
Sau khi chạm khắc xong phần mộc, cửa võng thường được hoàn thiện bằng kỹ thuật sơn son thếp vàng để tăng thêm vẻ lộng lẫy và trang trọng. Lớp sơn son đỏ thắm kết hợp với vàng thếp lấp lánh không chỉ bảo vệ gỗ khỏi mối mọt, ẩm mốc mà còn tạo hiệu ứng ánh sáng huyền ảo, ấm cúng cho không gian thờ. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ để lớp vàng bám chắc, đều màu và làm nổi bật các chi tiết chạm khắc tinh xảo.
Để sở hữu một bộ cửa võng tứ linh sắc nét, hài hòa với hoành phi câu đối và tổng thể nội thất phòng thờ, quý vị có thể liên hệ Kiến Trúc Phúc Lộc qua hotline 0973 812 666. Với kinh nghiệm dày dặn, Nhà Gỗ Phúc Lộc sẽ tư vấn tận tâm về các loại gỗ và kỹ thuật sơn son thếp vàng, đảm bảo sự bền đẹp trường tồn cùng thời gian.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp